Aadan Madoobe ayaa si weyn uga dhaliilay warbixinta guddiga dhawaan baaris ku sameeyay gargaarka la geeyo Soomaaliya, kuwaasoo qoraalkooda ku eedeeyay ganacsato Soomaali ah.

Afhayeenka Baarlamaanka ayaa waxay si weyn u dhaliileen qoraalkan oo lagu soo daabacay wargeyska The New York Times, kaasoo lagu sheegay in Qandaraaslayaasha la shaqeeya WFP ay xiriir la leeyihiin Al shabaab.

“Runtii waa wax aad loola yaabo warbixinta, haddii aan idin sheego Sh Ibraahim C/llaahi waxaa ku wareejiyay labada bakhaar eek u dhaw xaruntii Baarlamaanka Dowladda KMG ah ee Somaliya,sidaas darteed waxaan u sheegay beesha Caalamka in ganacsadahaas laga been abuuray”ayuu yiri Sh Aadan Madoobe oo wariyaasha kula hadlayay magaalada Nairobi.

Sh Aadan Madoobe ayaa sheegay in loo baahan yahay in aan la isku qasin runta iyo wararka beenta ah, waxaa uu u soo jeeday qaramada miidoobay in ay si taxadir leh u eegto warbixinta maadama ay tahay mid qaawan oo aan laga fiirsanin.

Afhayeenka Baarlamaanka ayaa sheegay in Sh Ibraahim C/llaahi iyo raga kale ee la midka ah ay gurmad ballaaran u fidiyeen umadda soomaaliyed iyagoo mar walba naftooda halis gelinaya ayaa haddana looga abaalmariyay warbixino qalad ah in laga sheego.

Madaxweynaha oo todobaadkii la soo dhaafay ka ambabaxay magaalada Muqdisho ayaa waxaa uu horay u soo maray dalalka Ingiriiska iyo dalka isu taga Imaaraadka Carabta.

Soo laabashada Caasimada ee Madaxweynaha ayaa aheyd mid saameyn kooban ay ku yeelatay dhaq dhaqaaqa dadka iyo gaadiidka, kadib markii Ciidamada Dowladda iyo kuwa AMISOM wadooyinka ay xanibeen.

Wafdiga Madaxweynaha ayaa Garoonka Diyaaradaha lagaga soo kaxeeyay Gawaarida gaashaaman ee Ciidamada AMISOM, kuwaasoo u galbiyay Madaxtooyada Villa Somalia.

Madaxweyne Shariif ayaa kula kulmay dalka Ingiriiska Ra’iisul Wasaare Gordon Brown, iyo qaar ka mid ah Wasiiradiisa, iyagoo ka wada hadlay xaalada Soomaaliya, waxaana halkaas Madaxweyne uu kaga gudoomay taageero maaliyadeed.

Sidoo kale waxaa uu dalka isu taga Imaaraadka Carabta kaga qeyb galay shir ay soo qaban qaabiyeen Culumaa’udiinka Caalamka Islaamka, kaasoo looga hadlay xaalada dalka.

Ma cada soo laabashada Caasimada ee Madaxweynaha waxaa ay ka badali doonto, xilli Madaxweynuhu uu todobaadkii hore sheegay in bartamaha bishan ay Dowladda qaadi doonto weeraro ballaaran oo ka dhan ah Mucaaradka

Ganacsade Sh Ibraahim C/llaahi oo runtii ka qeyb qaatay howlo badan oo dhinaca samafalada la xiriira waxaa uu suurageliyay in kumanaan dad ah oo baahanaa gargaar gaarsiiyo gargaar loo baahnaa, sidoo kale waxaa uu caan ku yahay howlaha nabadeynta dadka degan degaanada uu ka soo jeedo, weligiisana ma hurin colaad sokeeye iyo mid kale, sidaas darteed Sh Ibraahim wax xiriir ah kala dhaxeeyo Shabaab ama kooxo kale ma jiraan.

Mr Ibraahim, waa ganacsade sal balaaran ku leh Magaalada Baydhabo, ma jirto meel uu kaga qeyb qaatay Afduub, dil ama arrimo kale oo dambi ah.

Warbixin sanadkii hore la soo saaray ayaa lagu amaanay sida wanaagsan ee Ibraahim C/llaahi u fuliyay mashruuc biyo gelinta Gobolada Baay iyo shabeellaha hoose, isagoo fulinta howshaas caqabad kala kulmay kooxo hubeysan iyo shaqsiyaad ka soo horjeeda nolosha bani’aadamka kuwaas oo qaarkood la aaminsan yahay in ay bixiyeen warbixintan qalad ah.

Warkan ayaa lagu sheegay warbixin ay guddi baaris ku sameeyay gargaarka aadamnimo ee Soomaaliya ka diyaariyeen musuqmaasuq ay sheegeen in lagu sameeyo gargaarka Soomaaliya kaasoo ka kooban 74-bog.

Sh Ibraahim weligiisa ma uusan maalgelin Xarrakatul Shabaab ama kooxo kale oo hubeysan, waa nin ka madax bannaan dhinacyada Siyaasadda ee isku haaya soomaaliya.

“Waxaan la yaabay in warbixinta aan loo fiirsanin lagu yiri C/llaahi Cali lacagta uu qandaraasyada ka helo waxaa uu siiyaa Shabaab, bal u fiirsado micno darada ay leedahay kalmadan oo xaqiiqda si toos ah u magaca dilaysa shaqsiyada Ibraahim iyo raga kale ee la mid ah, kuwaas oo u istaagay badbaadinta nolosha malaayiin soomaali ah oo u dhimanayeen gaajo iyo biyo la’aan”ayuu yiri mid ka mid ah Nabadoonada dega Gobolka Baay oo sheegay in C/llaahi Cali mararka qaarkood halis gelin jiray Noloshiisa marka uu damaco in uu bulshada wax u qabto.

Sida la ogsoon yahay Xafiisyada qaramada Midoobay ee magaalada Baydhabo waxaa sheegtay boobkooda ururka Al Shabaab sidaas darteed suuragal ma aha in la yiraahdo C/llaahi ayaa gacan ka geystay.

Sida muuqata xubnaha Warbixintan soo diyaariyay waxay wax ka dhageysteen dad dagaal siyaasadeed iyo mid ganacsi ku haaya Sh Ibraahim C/llaahi, kuwaas oo dano gaar ah wata balse ka faa’ideystay oo kaliya xubnahan warbixin raadiska ahaa.

Sh Ibraahim wax xiriir ah oo kala dhaxeeyo Abuu Mansuur ma jirto, sida lagu sheegay warbixinta Sh Ibraahim waxaa uu qaraabo la yahay Abuu Mansuur, taas ayaa ka mid ah waxyaabaha beenta ah ee Warbixinta ku jira.

Runtii Sh Ibraahim isaga ayaa iska leh Gaadiidkiisa iyo hantida ma guuraaga ah ee ku yaala Baydhabo, meesha ay leeyihiin gurigii Baarlamaanka ayuu ka kireystay UNICEF, cid kasta waa ay tagi kartaa waana soo ogaan kartaa in aysan wax shaqo ah isku lahayn Bakhaarka iyo xarunta Baarlamaanka, waa labo dhismo oo deris ah.

Waxaa wax lala yaabo ah in dadkii laga afduubay xadka soomaaliya iyo Kenya madax loo geliyo Sh Ibraahim, isagoo aan wax shaqo ah ku lahayn, sida lagu sheegay warbixinta shaqaalahaas la afduubay in ay dhalashadooda ahayd Faransiiska marka bal eega beenta xad dhaafka ah ee la siiyay xubnaha soo diyaariyay warbixinta.

Shaqaalaha la afduubay ayaa waxaa ay u kala dhasheen dalalka Zimbabwe Pakistaan iyo mid kale oo la sheegay in uu dhashay wadamada reer galbeedka, waxayna u shaqeynayeen Hay’adda ICF oo la dagaalanta gaajada, laakiin xubnaha Warbixinta soo diyaariyay ayaa waxay ku sheegeen in sedaxdaba u dhasheen dalka Faransiiska.

Xubnaha Warbixintan soo diyaariyay waxay run ahaantii wax ka dhageysteen dad cadaw ku ah Sh Ibraahim kuwaas oo fasiraad qaldan ka bixiyay shaqsiyada Sh Ibraahim.

Ganacsade Sh Ibraahim C/llaahi waxaa uu ka nadiif yahay dagaalada sokeeye ee ka socda soomaaliya, taageerada kooxaha kala duwan ee isku haaya Siyaasadda Soomaaliya, sidoo kale weligiisa kama uusan qeyb qaadan  wax dhalin kara fal dambiyeed.

Ganacsade Sh Ibraahim C/llaahi waxaa uu diyaar u yahay in uu la shaqeeyo guddi kasta oo ka socda Qaramada Midoobay si loo ogaado runta warbixintan qaawan, waxaa kaloo uu diyaar u yahay inuu la shaqeeyo haddii guddi baaris oo ka socda Qaramada Midoobay soo gaaran soomaaliya ama dalalka deriska la ah soomaaliya.

Isagoo kalsooni buuxda ku qaba noloshiisa inuusan wax dambi ah gelin ama uusan wax xiriir ah la yeelan dhinacyada dagaalada ka wada soomaaliya ayuu soo dhaweynaya Sh Ibraahim guddi madax bannaan oo si dhab ah u baari kara noloshiisa.

Laakiin waxaa hubaal ah in Sh Ibraahim kala kulmi jiray dhinacyada isku haaya soomaaliya marka uu raashinka gargaarka uu gaarsin jiray degaanada soomaaliya ama markii uu fulin jiray biyo gelinta magaalada Baydhabo oo kumanaan soomaaliyed ku farxeen biyo gelintaas maadama dadka magaalada baydhabo biyo la’aan haysay waqtigaas, faa’iidada laga helay biyo gelintaasina waxaa uu Sh Ibraahim ku yeeshay sumcad wanaagsan.

Shaki kuma jiro in xubnahan warbixinta diyaariyay hal dhinac oo cadaw ah wax ka dhageysteen ama dad loolan ganacsi kala dhaxeeyo Sh Ibraahim si markaa uga faa’iideystan haddii Sh Ibraahim Ganacsigiisa la xayiro in iyaga qaataan qandaraasyada hay’adaha qaramada midoobay, dadkaasina waa dad ku guuldareystay ama ku dhacay tartankii loo galayay Qandaraasyada oo lagu kala saarayay shirkadaha Soomaalida.

Sh Ibraahim waxaa uu xaq u lahaa in xubnaha Warbixintan soo diyaariyay ay wareystaan isaga ama dadka magaalada Baydhabo dega oo si weyn u yaqaana waxqabadka Ibraahim C/llaahi,balse waxaa wax laga xumaado ay tahay in hal dhinac oo lagu kalsoonaan Karin intii warbixin laga dhageysto lagu dhaawaco shaqsi qof wanaagsan ah bulshadana wax tar ballaaran ku leh.

Ugu dambeyntii Ganacsade Sh Ibraahim C/llaahi waxaa uu diyaar u yahay inuu la shaqeeyo guddi kasta oo qaramada midoobay ka socda si loo ogaado xaqiiqda

Wasiirka Lacagta Dowladda KMG Eng. C/raxmaan Cumar Cismaan Yariisow ayaa beeniyay wararka sheegaya in Wasiirada Dowladda ay iibsadaan Fiisaha ay hesho Dowladda Soomaaliya.

Eng. Yariisow ayaa sheegay in ay guda galeen sidii ay baaritaan ugu sameyn lahaayeen warbixinta Qaramada Midoobe ee sheegeysa in Wasiirada qaar iibsadaan Fiisooyinka.

“Waxaan isku dayi doonaa inaan ugu yaraan wax ka ogaano warbixintaas, si aan u xaqiijino waxaan wadnaa Baaritaan aanu ku ogaaneyno”ayuu yiri Eng. Yariisow oo intaa ku daray in eedeymaha qaar ay ka bad badis yihiin.

Qaramada Midoobey ayaa todobaadkii la soo dhaafay sheegtay in Fiisooyin ay deeq ahaan u hesho Dowladda si gaar ah u iibsadaan Wasiirada Dowladda, waxaana qiimaha Fiisooyinkaas oo ah kuwa dalalka Yurub, lagu iibsadaa lacago gaareysa 14 kun oo doolarka Mareykanka

Xasan Mahdi ayaa intaa ku daray in muddo dhowr maalmood ah ay warkiisa waayeen Muuse Cabdi Caraale,taas oo muujineeysa in uu ku xiranyahay dalka Suudaan oo markii horeba uu si dhuumaaleeysi ah ku joogay.

Xasan Mahdi ayaa dhanka kale qiray in Safaarada Soomaaliya ay ku leedahay dalkaasi,dad Soomaaliyeed.ciidamada Suudaan iyo booliiska caalamiga ah ee Interbollba ay ku raad joogeen horjooge Muuse cabdi Caraalle kadib markii ay ka warheleen in uu ku dhuumaaleeysanayo gudaha dalka Suudaan kaa oo loo heysto danbiyo dagaal iyo xasuuqa Muwadiniin Soomaaliyeed oo aan waxba galabsan,iyo Afduubka Saraakiishii faransiiska ahaa ee laga qafaashay Hotelka Saxafi ee M/Muqdsiho.

Wararka qaar ayaa sheegaya in Muuse Caraale uu lacag fara badan ka dhacay Xisbul islaam sidaas darteedna ay tahay sababihii u baxsaday.

Sh.Yuusf Indhacadde ayaa sheegay in arrimahaasi ay ka mid tahay in dhaawaca maleeshiyaadka ay bararayaan, marka dambana ay dhimanayaan, taas oo yaraysay dhawaca maleeshiyada korna u qaaday dhimashada ay maleeshiyaadku kala kulmaan dagaalada xaq darrada ah ee ay ka wadaan dalka Soomaaliya taas oo sida muuqata ka dhalatay Habaarka Ummada Soomaaliyeed oo ay dhibaatada ku hayaan.

Wasiiru dowlahu wuxuu Sheegay in arrintaan ay sabab u tahay dhibaatada ay ku hayaan maleeshiyaadku shacabka Masaakiinta ah ee ku nool goobaha ay ku sugan yihiin, iyo kuwa habeen maalin maalin taagan cidlada ee ay u diideen in ay guryahooda ku noolaadaan, wuxuuna sheegay in inkaarta Muslimiinta Soomaaliyeed ay ka soo baxday maleeshiyaadkaas oo maanta halis wayn oo xagga caafdimaadka ah soo wajahday.

Wuxuu sheegay in bararkaku dhacaya dhaawaca maleeshiyaadka ay u geeriyoodeen dad badan oo qaarkood ajaanib yihiin oo ka tirsan Shabaab, halka kuwo kalana ay hadda la il daran yihiin.

Wasiiru Dowlaha Gaashaandhiga Sheekh Yuusuf Indha Cadde ayaa sheegay in Ciidamada Dowladda ay horu mar ka sameeyeen dagaalada, isla markaana la wareegeen goobo ay ku sugnaayeen Mucaaradka.

“Ciidamada Dowladda waxay la wareegeen meelo dhowr ah, sida Kaaraan, Sanca iyo dhamaan meelihii ay joogeen, nimankaasna waxaa gaaray qasaaro fiican”ayuu yiri Indha Cadde oo sheegay in Ciidamada ay wali ku sugan yihiin meelahoodii.

Indha Cadde ayaa ku eedeeyay Xoogaga Mucaaradka in ay dadka qaarna gowracayaan, kuwana ay xabad ku dilayaan, isagoo tilmaamay in haatan bilaabeen in dadka ay gaajo u dilaan.

Ka sokow sheegashada guulaha ee Dowladda KMG waxaa jira qasaaro baaxad leh oo aan indhaha laga qari karin, kaasoo soo gaaray dadka Rayidka ee ku nool guryahooda, kuwaasoo Madaafiicda ay ugu tagtay.

Qasaaraha dagaalada ayaa ah kuwo wali taagan oo aan la qiyaasi karin, waxaana dhaawacyada ka badan yihiin 100-ruux, halka dhimashaduna ay dhaafsiisan tahay sodomeeyo ruux

Sida ay sheegayaan wararka dagaalka saaka ayaa ka duwan dagaaladii la soo dhaafay, waxaana markii u horeysay la arkayay Ciidamada AMISOM oo si aan horay loo arag ugu qalab qaatay dagaalka.

Dagaalka ayaa xoogiisa ka socda degmooyinka Kaaraan, Shibis iyo C/casiis, waxaana si aad loo maqlayaa hugunka Madaafiicda xoogan ee ka dhacaya Qoryaha Taangiga iyo BM-ka.

Wararka qaar ayaa sheegaya in dagaalkan saaka dib uga qarxay Waqooyiga Muqdisho uu yahay abaabulkii dagaal ee beryahan isla wadeen Dowladda KMG iyo AMISOM, marka loo eego sida ay ugu qalab qaateen Ciidamada AMISOM.

Ciidamada AMISOM oo wata taangiyo iyo agab kala duwan ayaa sii galaya jiida hore dagaalka, waxaana wehlinayay Gawaari Bal-doosaro ah, kaasoo ay doonayaan in ay dhufeyso kaga qotaan qeybaha ay dagaan iyo godod boholo ah oo laga faagay wadooyinka in ay aasaan.

Dad goob joogayaal ah ayaa sheegaya in Ciidamada AMISOM ay u egtahay in ay fariisimo ka sameysanayaan Waqooyiga Muqdisho oo marar badan dagaalo ay ku garab siiyeen Ciidamada Dowladda dib uga soo baxay.

Wararka ayaa intaa ku daraya in dagaalkan uu yimid kadib markii Ciidamada Dowladda ay soo faarujiyeen meelihii shalay u qabteen Ciidamada AMISOM, iyadoo Xoogaga Mucaaradkana ay saaka mar kale soo buuxiyeen aagaga dagaalka, isla markaana ku soo dhowaadeen KM-0 oo ah qadka cagaaran ee AMISOM asteysteen.

Lama oga qasaaraha uu geysanayo dagaalka, ha yeeshee waxaa sii kordhaha qasaaraha shacabka soo gaaraya, bacdamaa madaafiic xoogan ay ku socdaan degmooyinka qaar ee Muqdisho.

Deegaano hor leh ayay cidamadu galabta la wareegeen sida fariisimo ay maleeshiyaadku ku lahaayeen deegaanka Beexaani, nasiib buundo iyo garaash geedoole, ayadoo ciidamada Dowladdu ay wali ku sii siqayaan goobo hor leh oo ka tirsan degmada Kaaraan.

Meelaha muhiimka ah ee Ciidamada Dowladda qabsadeen waxaa ka mid ah Hotelka Global ilaa iyo agagaarka mowlac Shariif Sh Muxyadiin.�

Taliyaha ciidamada Lugta  Dowladda Soomaaliya General Cali Caraale Cosoble (gacma dulle) ayaa hogaaminayay Ciidamada oo ku sugnaa Afka hore ee dagaalka, wuxuuna si weyn ugu howlanaa dagaal gilinta ciidamada, ayadoo meesha ay ka muuqanaysay guul hor dhac ah oo laga gaaray dagaalkii  maanta bilaawday.

Ka sokoow dagaalka waxaa goobta ka soconayay baaritaano ay sameynayaan Ciidamada Dowladda Soomaaliyeed, kuwaas oo guryaha baaraya si aysan u dhicin in maleeshiyaadku ay ku dhuuntaan guryaha laga barakacay ee maalmihii la soo dhaafay ay xoogga ku deganaayeen, waxayna gacanta ku soo dhigeen dhowr qof oo ka tirsan Meleeshiyadii dagaalamaysay oo uu ku jiro horjooge Shabaab ka tirsan.

Sidoo kale ciidamada ayaa baarayay wadooyinka waaweyn ee xaafadaha kaaraan iyo shibis mara, si ay uga saaraan hadii maleeshiyaadku ay halkaas ku aaseen miinooyin sida caadada u ah, iskastoo aan wali la arag wax miino ah oo halkaas laga bixiyay.

Maleeshiyaadka Shabaab iyo Xisbul islaam uma kala harin Dagaalka saakay inkaastoo ay isku hagradeen, maleeshiyada Shabaab waxay afka hore ee dagaalka saakay soo geliyeen ajaanib fara badan oo maalmihii la soo dhaafay lagu uruurinayay waqooyiga magaalada Muqdisho, waxay filayeen in ay dhagartooda guul ku helayaan, hase yeehsee horjoogayaal badan ayaa uga dhintay dagaalka, dadka ku nool waqooyiga Muqdisho ayaa sheegay in in ka badan 15 qof oo dhaawac ah una muuqday ajaanib la arkay.

Waxay ka carareen goobo badan oo aagga dagaalka ka fog sida Saldhigga Kaaraan iyo Isgoyska Sanca, Waxaana la arkayey maleeshiyaad firxad ah oo wadada wadnaha si baqdin ku jirto u sii cararaye, sidoo kale waxaa dhaqdhaqaaqyo  ay ka wadaan qeybo ka mid ah koofurta Magaalada iyo saldhigga ay ku leeyihiin halka loo yaqaano Maslax oo ku yaala deegaanka Suuqa xoolaha.

Dagaalka ayaa u dhaxeeya ciidamada Dowladda KMG ah ee Soomaaliya iyo Maleeshiyaadka shabaab iyo dagaalyahano ajanabi ah kuwaas oo dhibaatooyin ballaaran ku haaya shacabka soomaaliyed.

Sida ay sheegayan wararka dagaalka ayaa waxaa uu inta badan ka dhacayaa degmada xeebta xigta ee C/casiis halkaas oo muddo isku hor fadhiyeen Ciidamada Dowladda iyo dablayda shabaab.

Ciidamada Dowladda ayaa ku sii sigaya goobo ay ku sugnaayen dablayda shabaab, dadka degaanka ayaa laga soo xigtay in ay arkeen meydad dhawr ah oo maleeshiyada shabaab ka tirsan.

Dagaalka oo weli socda ayaa la ogeyn khasaaraha ka soo gaaray dadka fara ku tiriska ah ee markii horeba ku haray xaafadaha dagaalka ka socda.